Wilfreds Wereld

IJsland zoekt toenadering tot de EU. Het land is door het Icesave-avontuur nagenoeg failliet en zoekt safety in numbers. De aanvraag dateert nog van voor het Griekenland-debacle, dat aantoonde dat ook kleine economieën de grote eurozone wel degelijk aan het wankelen kunnen brengen, maar goed. Balkenende en Verhagen pruttelen dat IJsland pas kan toetreden als de 3,8 miljard euro aan Nederland en Groot-Brittannië zijn terugbetaald, maar een veel dringender kwestie moet eerst geregeld zijn: stop de walvisvaart!

Deze week vergadert de Internationale Walvisvaart Commissie (IWC) in het Marokkaanse Agadir. Minister Verburg stuurde in de aanloop naar de conferentie al een persbericht uit met als strekking dat zij ‘niet optimistisch’ is over de uitkomst van de conferentie. Het is vooral het gekonkel van Japan dat de besprekingen in de IWC onder druk zet, maar ook Noorwegen en IJsland willen ‘onbeperkt jagen’, zelfs in walvisreservaten.

Een aanbod van Japan om de walvisjacht in tien jaar tijd te halveren, is tandenknarsend ergerlijk, omdat er sinds 1986 een moratorium op de walvisvaart rust en elke jacht dus feitelijk verboden is. Het is alsof de lokale inbreker belooft dat hij de komende tien jaar half zoveel sigaretten gaat buitmaken bij de buurtsuper.

Op Japan en Noorwegen heeft de Europese Unie niet zoveel invloed. Met behulp van diplomatieke druk of met consumentenacties is er misschien iets te bereiken, maar het zijn soevereine landen die moeilijk te straffen zijn als zij internationale regels overtreden. Maar met IJsland is het een ander geval. Dit is dé kans voor de Europese Unie om het land, dat zo prat gaat op zijn ‘ongerepte natuur’, in het jaar van de biodiversiteit echt tot duurzaam en verstandig gedrag op natuurgebied te dwingen.

Landen die op walvissen willen jagen, geven altijd als argument dat de populaties na vijfentwintig jaar rust zijn hersteld, en dat de jacht dus weer verantwoord is. Los van het feit dat zijzelf geen bijdrage aan dat herstel hebben geleverd, is het ook niet waar. Want de vraag is: hersteld waarván? Welke omvang van de walvispopulatie nemen we als uitgangspunt, en hoeveel dieren zijn er nodig voor een vitale, genetisch diverse populatie? Sommige soorten, zoals de noordkaper en de bultrug, zijn dead men walking: ze zijn feitelijk al uitgestorven, alleen weten de laatste exemplaren dat nog niet. Zelfs van dwergvinvissen op het zuidelijke halfrond zijn er nét genoeg om de soort ‘niet bedreigd’ te laten zijn. Bij commerciële jacht begint de ellende met deze diersoorten van voren af aan.