 |
    |
|
Karatetrap tegen lantaarnpaal (ca. 3 km)
Vrijdag 19 Februari 2010 at 09:01 am
Wie zou het zich realiseren als je over de Nassaulaan of Bakenessergracht loopt. Je volgt dan de Middeleeuwse stadsgrenzen van Haarlem, dat in 1245 stadsrechten kreeg, drie decennia later gevolgd door het belastingrecht. (Toen al kende het leven twee zekerheden: de dood en de fiscus.)
Met de belastingopbrengst kon de stad haar verdedigingswerken financieren. Het leven buiten de stad was toen nog onveiliger dan binnen de stadsmuren. Haarlem was één van de meest gewelddadige steden met vetes, doodslag en wraak. Het begon vaak met een geschil om eigendommen, meestal om landbezit. En net als nu kwam het geregeld tot vechtpartijen in cafés of herbergen. Haarlem telde in 1543 op een bevolking van 16.000 zielen 24 herbergen en daarnaast waren er nog elf adressen waar bier werd getapt.
Het centrum van de stad werd gevormd door ’t Sant (nu de Grote Markt maar wel twee keer groter dan nu). De stad werd omsloten door water, de rivier het Spaarne en een vestinggracht die liep langs de huidige Gedempte Oude Gracht, Nassaulaan, Nassaustraat, Ridderstraat, Korte Jansstraat en Bakenessergracht.
Mijn wandeling over de grenzen van weleer start op de kruising van de Jansstraat en de Ridderstraat en leidt via de Korte Jansstraat naar de Zakstraat. Laatstgenoemde straatnaam verwijst naar de zaksteeg die het ooit was (cul de sac: doodlopende straat).
Het is koud en nat vandaag, reumatisch weer. Zelfs de Bakenessergracht lijdt er onder. Lopen hier normaliter altijd mensen rond, deze middag is de oudste en ongetwijfeld mooiste gracht van Haarlem uitgestorven. Het enige teken van leven dat ik ontwaar, is een soezende kater in een vensterbank. Het is nauwelijks voor te stellen dat ooit, in de jaren voorafgaande aan de Tweede Wereldoorlog, serieus is overwogen om deze stadsgracht te dempen.
Werklieden zijn druk bezig met de restauratie van de Bakenesserkerk, die het onderkomen van het gemeentelijk Bureau Archeologie moet worden. Eerder deze maand is het uurwerk van de kerk gerepareerd om het weer op tijd te kunnen laten lopen. Ook de speeltrommel, die jaren stil heeft gestaan, kan weer regelmatig fraaie melodieën laten horen. (Om overlast voor buurtbewoners te beperken, wordt hij ’s avonds laat uitgeschakeld.)
Via het Spaarne gaat de wandeling door de Korte Veerstraat en Anegang. In de Frankestraat loop ik langs de Doopsgezinde kerk uit 1638 en kom uit op de Gedempte Oude Gracht. De oorsprong ervan gaat terug tot het begin van de dertiende eeuw. Deze gracht maakte onderdeel uit van een singelgrachtenstelsel rondom Haarlem en kwam pas na 1600 binnen de stadsmuren te liggen (om in 1860 te worden gedempt). Een grote brand had in 1576 een aanzienlijk deel van Haarlem in de as gelegd, waarna de stad in sneltempo werd herbouwd en uitgebreid.
Haarlem bloeide als nooit tevoren en dat is terug te zien in de bouw van stenen huizen met prachtige gevels. Op de huisnummers 91 en 93 staan twee panden met trapgevel, ’Moeder en dochter’ genaamd. Later komen nog de klokgevel (no. 98) en de lijstgevel (no. 60 en 62) in de mode.
Voor ik het in de gaten heb, sta ik bij het startpunt van deze wandeling, die nog een verrassend slot in petto heeft. Op de hoek van de Bakenessergracht en de Zakstraat loopt een man van een jaar of veertig naar me toe, plastic tasje in zijn rechterhand. Een alledaags straattafereel, niks aan de hand. Toch heeft hij iets over zich waardoor ik alert word. Ik vraag me af wat de reden daarvan kan zijn, als hij ineens om zijn as draait en tegelijkertijd een halve karatetrap geeft. Gelukkig niet voor mij bedoeld maar voor de lantaarnpaal die daar staat; de man mist hem jammerlijk en gaat op het glibberige plaveisel bijna onderuit. Het weerhoudt hem er niet van zijn act te herhalen, met hetzelfde halfbakken resultaat. Er ontsnapt een luide vloek aan zijn lippen en hij loopt door.
René Torley Duwel
Begin- en eindpunt: kruising Jansstraat/Ridderstraat
Duur wandeling: anderhalf uur
Bereikbaar: vijf minuten vanaf station Haarlem
Horeca: ruimschoots aanwezig
Informatie: het boekje ’Haarlem en omgeving in 11 wandelingen’, 99 Uitgevers
Download hier de routebeschrijving
Klik hier voor het archief met alle routes
|
|
|
 |
|